Nederlandse beleggers kunnen ingehouden dividendbelasting op aandelen meestal verrekenen met de inkomstenbelasting. Maar veel beleggingsfondsen en etf’s ontvangen óók dividend waarover dividendbelasting wordt ingehouden. In tegenstelling tot particuliere beleggers, kunnen fondsen deze dividendbelasting niet terugkrijgen. Dit heet het ‘dividendlek’ en zorgt voor een lager rendement voor beleggers in deze fondsen.

Hoe werkt dat in de praktijk?  
Neem een Ierse etf die belegt in Nederlandse aandelen. Over het uitgekeerde dividend wordt 15 procent dividendbelasting ingehouden. Het fonds kan dit als buitenlandse entiteit niet terugkrijgen. Dat betekent onder de streep een lager rendement voor de Nederlandse belegger in deze etf. Het maakt daarbij geen verschil of het een uitkerend of herbeleggend fonds is.

FBI: het Nederlandse antwoord
Toch zijn er fondsen die de belegger in staat stellen de belasting over ontvangen dividenden te verrekenen. Dergelijke fondsen worden aangemerkt als ‘fiscale beleggingsinstelling’ (FBI). Het doel is dat beleggers die via een FBI beleggen, fiscaal zoveel mogelijk behandeld worden als beleggers die in aandelen beleggen.  

Daarvoor moet het fonds wel door een aantal hoepels springen, zoals het verplicht uitkeren van ontvangen dividenden. Over deze uitkering wordt 15 procent dividendbelasting ingehouden, die Nederlandse beleggers vervolgens kunnen verrekenen in de aangifte inkomstenbelasting.

Of een fonds een FBI is, blijkt niet in alle gevallen eenvoudig te achterhalen. Het is echter altijd te vinden in de prospectus.

Hoeveel scheelt het onder de streep?
We vergelijken twee etf's op de AEX-index. De AEX-etf van VanEck heeft als een van de weinige etf’s geen dividendlek. Concurrent iShares is gevestigd in Ierland en heeft daardoor wel een dividendlek.

De kosten van beide etf’s zijn gelijk met 0,3 procent. In de etf van iShares komt nog 0,02 procent terug bij beleggers. De aanbieder ontvangt dit percentage uit het uitlenen van aandelen; VanEck leent geen aandelen uit.  

De AEX zelf keert natuurlijk geen dividend uit, de bedrijven in de AEX-index wel. Het dividend over de hele AEX schommelt tussen 1 en 2 procent. Het ene jaar wat meer, het andere jaar wat minder. De dividendbelasting die in Nederland wordt geheven bedraagt 15 procent. In theorie zorgt dit dus voor een dividendlek van zo’n 0,15 tot 0,3 procent. Daardoor verwachten we dat de etf van VanEck het beter zal doen dan die van iShares.  

Over de periode van februari 2010 tot en met februari 2026 blijkt dat werkelijk het geval te zijn. Het rendement van de VanEck AEX-etf ligt gemiddeld 0,24 procentpunt hoger per jaar. Het lijkt een klein verschil, maar over een termijn van zestien jaar telt het wel op. Op een inleg van 10.000 euro levert dat ruim 1.600 euro meer rendement op over deze periode.

 

Wereldwijd zonder dividendlek
De vergelijking hierboven beperkt zich tot de AEX, maar de meeste beleggers willen breder spreiden dan alleen de Nederlandse hoofdindex. Ook bij wereldwijd gespreide fondsen speelt dividendlekkage en zijn er mogelijkheden om die te beperken.

Neem het voorbeeld van Amerikaanse aandelen. De Amerikaanse fiscus houdt 30 procent dividendbelasting in. Een FBI-fonds kan dit via het belastingverdrag tussen Nederland en de VS terugbrengen tot 15 procent. De eindbelegger kan die laatste 15 procent vervolgens terugkrijgen via de belastingaangifte. Bij een Iers fonds blijft dat deel van de Amerikaanse bronbelasting hangen – dat is het lek.

Amerikaanse bedrijven keren gemiddeld ongeveer 1,25 procent dividend uit. Een dividendefficiënt fonds levert zo grofweg 0,18 procentpunt meer rendement op dan een fonds met dividendlekkage.

Welke indexfondsen dichten het lek?
Ze bestaan: grotere indexfondsen zonder dividendlek met een wereldwijde spreiding. De aanbieder Northern Trust is bekend om zijn dividendefficiënte indexfondsen in Nederland. Deze fondsen worden aangeboden door banken als ABN Amro en Rabobank en vormen de bouwstenen van aanbieders Meesman en Brand New Day. Ook de fondsen van Cardano – voorheen Actiam – zijn fiscaal efficiënt.

Álle internationale dividendbelasting terugkrijgen is niet mogelijk. In sommige landen is de opbrengst te klein om de administratieve lasten te rechtvaardigen en bij andere landen is het überhaupt niet mogelijk om onder dividendbelasting uit te komen.

Synthetische fondsen  
Naast de fondsen die de onderliggende aandelen kopen, bestaan er fondsen die een index volgen via swapcontracten. Vooral Xtrackers en Amundi bieden hierin een ruim aanbod. Het is een lastig te doorgronden concept, maar het komt erop neer dat de fondsaanbieder een soort ‘ruilovereenkomst’ afsluit met een tegenpartij. Dat is goedkoper dan de onderliggende aandelen kopen en heeft soms geen dividendlek. Dat is echter geen gegeven. Veel synthetische etf’s bootsen namelijk een nettorendementsindex na, waarin netto-dividenden worden herbelegd.  

Het nadeel van fondsen die een index volgen via swapcontracten is dat de belegger meer risico loopt. Als de tegenpartij in de problemen komt, kan dat in extreme situaties leiden tot verlies voor de belegger.

Kosten versus lek
Dividendefficiënte fondsen zijn mooi, maar niet tegen elke prijs. Het is goed om scherp te zijn op de kosten. In sommige gevallen kan het lonen toch voor goedkopere varianten te gaan, en het dividendlek voor lief te nemen.  

Als het kostenverschil groter is dan het dividendlek, is een goedkoper fonds mét lek alsnog voordeliger.